Thầy Nguyễn Kim Nghĩa sinh ngày 3/2/1946 tại Hà nội. Thầy dạy chuyên Lý của Hà nội từ năm 1983, và dạy Ams từ 1985 đến 2006 khi nghỉ hưu. Vợ thầy là cô Lê Thị Dung dạy môn Sinh học cũng ở Ams.
Lúc nhỏ đi học
Thầy Nghĩa vốn dòng dõi Nguyễn Kim. Ông nội thầy học trường hậu bổ của Pháp, làm thông ngôn và sang Pháp tham gia Thế chiến thứ nhất. Năm 1925 cụ về nước và mua mảnh đất ở Cự Lộc là nhà thầy Nghĩa bây giờ. Cụ được vua Bảo Đại phong Tử tước.
Thầy Nghĩa học tiểu học ở trường Lý Thường Kiệt (phố Nguyễn Khuyến ngày nay). Cấp 2 học Trưng Vương, cấp 3 học Phổ thông 3 (trường THPT Việt Đức ngày nay). Ngày học cấp 3, thầy Nghĩa thích và giỏi môn Vật Lý. Thầy cùng một số bạn học làm đài galen để thu và phát tín hiệu radio, đến mức công an đến trường tìm hiểu. Do đi học sớm nên thầy tốt nghiệp phổ thông năm 1962, lúc 16 tuổi.
Thầy Nghĩa chọn thi Sư phạm Vật lý, và học 3 năm đến 1965 thì ra trường. Các thầy dạy thầy Nghĩa khi ấy là Dương Trọng Bái, Vũ Như Canh, Nguyễn Phúc Thuần – đã ảnh hưởng và hình thành nên phong cách của thầy Nghĩa sau này.
Quá trình công tác
Sau khi tốt nghiệp Sư phạm, thầy Nghĩa về dạy tại trường Phổ thông Công nghiệp Đống đa (nay là THPT Đống Đa), từ 1965 đến 1976. Năm 1976 thầy chuyển về dạy ở trường Quang Trung (Đống đa) cho gần nhà.
Từ 1979 đến 82 thầy đi học cao học. Từ năm học 1983-84 thầy về trường PTTH Việt Đức dạy chuyên Lý (khóa chuyên Lý thứ hai của Hà nội – khóa siêu cổ của Ams). Thầy có một số học trò thi Vật Lý quốc tế, tiêu biểu là Nguyễn Xuân Sơn (thi năm 1995 và 1996).
Thầy Nghĩa là thành viên của nhóm G7 trường Ams (bao gồm các thầy như Trịnh Thế Vinh, Vũ Xuân Mai, Nguyễn Thượng Võ, Lê Tất Tôn, Đào Ngọc Thụy) là những thầy giáo “con nhà nòi” và “có vấn đề lý lịch”. Nhóm này cũng tự phong là “Nhà giáo nhân dân… nuôi”, tức là thu nhập chủ yếu đến từ việc dạy thêm.
Thầy Nghĩa nổi tiếng vì dạy học sinh Toán cao cấp trước khi dạy Lý, vì cho rằng đối với người học Vật Lý thì toán là công cụ tối quan trọng cần nắm thật kỹ.
Năm 2006 thầy nghỉ hưu, và bị tai biến nên cũng không tiếp tục dạy.
Thầy ở ngôi nhà xây trên đất của các cụ ở phố Cự lộc, có tên là Thanh Hương Trang. Vợ thầy là cô Lê Thị Dung, dạy Sinh học ở trường Ams.
Video phỏng vấn thầy Nghĩa:
Clip của lớp Lý 1 khóa 86-89 do thầy Nghĩa chủ nhiệm, năm 2012 (bạn Nguyễn Phú An chia sẻ):
Ams40 